Bobra zabawa Bobra zabawa
i
kolaż: „Przekrój"
Ziemia

Bobra zabawa

Darcia Narvaez, Gay A. Bradshaw
Czyta się 19 minut

Dzieci, które się bawią, negocjują zasady, ćwiczą empatię i testują granice. To, co zaczyna się od gonitwy i wspinaczki, kończy się zdobyciem kompetencji społecznych potrzebnych przez całe życie. Mowa o młodych bobrach, ale tak samo jest ze słoniątkami, z kociątkami i u nas, ludzi.

Zabawa jest wszechobecna w Naturze, występuje u zdecydowanej większości gatunków. Życie młodych dzikich Zwierząt wypełnia zabawa z innymi, co stanowi część ich samorozwoju i samoorganizacji. Etolog Gordon Burghardt, który badał tak odmienne Zwierzęta jak Krokodyle, Węże czy Niedźwiedzie, opisuje zabawę jako coś, co jest inicjowane w warunkach bezstresowych. To aktywność dobrowolna, funkcjonalnie niekompletna, w dużym stopniu modyfikowalna przez uczestników, a także powtarzalna, ale niemająca charakteru stereotypii (powtarzających się gestów i działań, które pojawiają się w obliczu stresu i dyskomfortu).Samodzielna, swobodna zabawa jest spontaniczna i przyjemna, wiąże się z aktywnościami intensywnymi fizycznie, jak wspinaczka, szamotanie się i ściganie ofiary, co angażuje wiele procesów zachodzących w ciele i umyśle. Przepełnia ją wyobraźnia i improwizacja, nie obejmuje pełnego zestawu reguł, które obowiązują w sporcie czy zorganizowanych zajęciach nadzorowanych przez dorosłych. Zabawa odbywa się, gdy osobnik jest zrelaksowany, dając poczucie przynależności i przekonanie, że wszystko jest w porządku. Swobodna, samodzielna zabawa ma również fundamentalne znaczenie dla rozwoju. Wszystkie Zwierzęta bawią się, gdy czują się bezpiecznie i dobrze. Kiedy w życiu młodego brakuje zabawy, sygnalizuje to chorobę, strach, złość lub inne stany, które utrzymują jednostkę w odłączeniu od świata. Zabawa jest jednym ze sposobów nauki tego, jak być członkiem własnego gatunku.

Ostatnio naukowcy zaczęli zwracać większą uwagę na zabawę i jej wpływ na rozwój mózgu. Samodzielna zabawa modyfikuje wzorce epigenetyczne – wpływa na ekspresję ponad 1200 genów. Aktywuje zarówno podkorowe regiony mózgu, jak i korę nową, czyli obszary, które odpowiadają za zróżnicowane procesy poznawcze i nawigację przestrzenną. Grupowe, samodzielnie prowadzone zabawa oraz eksploracja pobudzają wydzielanie neurotroficznego czynnika pochodzenia mózgowego (BDNF), który jest niezbędny do wzrostu i utrzymania neuronów. W czasie zabawy jest również wydzielana dopamina, która odpowiada za poziom energii i wskazuje na oczekiwanie pozytywnych wydarzeń oraz wzmocnień o charakterze społecznym.

Korzyści

Informacja

Twoja pula treści dostępnych bezpłatnie w tym miesiącu już się skończyła. Nie martw się! Słuchaj i czytaj bez ograniczeń – zapraszamy do prenumeraty cyfrowej, dzięki której będziesz mieć dostęp do wszystkich treści na przekroj.org. Jeśli masz już aktywną prenumeratę cyfrową, zaloguj się, by kontynuować.

Subskrybuj

Czytaj również:

Dziwne zwierzę człowiek Dziwne zwierzę człowiek
i
kolaż: „Przekrój"
Wiedza i niewiedza

Dziwne zwierzę człowiek

Mikołaj Golachowski

Od tysięcy lat głowimy się, co tak naprawdę znaczy być człowiekiem. Może zamiast wciąż szukać granicy między nami a resztą zwierząt, lepiej przyjąć, że jesteśmy po prostu jedną z wielu form życia. Tą najbardziej przekonaną o własnej niezwykłości

W swoim słynnym monologu Hamlet pieje z zachwytu nad naszą wyjątkowością: „Jak doskonałym tworem jest człowiek! Jak niewyczerpanym w swych zdolnościach!”. Według niego czynami podobni jesteśmy do aniołów, a pojętnością do bóstwa. Co więcej, ponoć jesteśmy również „ozdobą i zaszczytem świata” oraz „arcytypem wszech jestestw”. W każdym razie tak przełożył to wspaniały i wielkoduszny Maciej Słomczyński, podczas gdy dosłowne tłumaczenie oryginału wskazywałoby wprost, że jesteśmy „niedoścignionym wzorem dla zwierząt” (paragon of animals). Czyli Szekspir dość konkretnie wiąże ludzi z innymi zwierzętami, nawet jeśli stawia nas ponad nimi.

Czytaj dalej