O dwóch rodzajach efektów, jakie kosmiczna wyprawa może wywrzeć na ludzką psychikę.

Widzę Ziemię, jest taka piękna!” – powiedział Gagarin, patrząc w dół z orbity podczas swojego słynnego lotu. Był to zupełnie spontaniczny, szczery wyraz wzruszenia. Reakcja ta ma nawet nazwę – efekt oglądu. Pojęcie to ukuto dopiero w latach 80., a do szerszego obiegu weszło w XXI stuleciu. W roku 1961, kiedy Gagarin leciał na orbitę, nikt takiej reakcji nie przewidywał. Nikt też nie zaplanował, co kosmiczny pionier ma powiedzieć przez radio – lot nie był zresztą transmitowany.

Owszem,