81. Urodziny „Przekroju”

Z okazji zupełnie nieokrągłego jubileuszu zapraszamy do przeglądu archiwalnych treści, które tworzą barwny obraz minionych epok – ich nastrojów, trosk i radości – oraz przypominają o życzliwości i lekkości, z jaką można opisywać nawet całkiem nielekką rzeczywistość.

81. Urodziny „Przekroju”

Przekrój przez 8 dekad (a nawet ciut więcej!)

Już od ponad ośmiu dziesięcioleci „Przekrój” bawi, zaskakuje oraz inspiruje kolejne pokolenia.
Przekrój
81. Urodziny „Przekroju”

Kolorowym atramentem

Fragment tekstu z nr. 2/1945, s. 13.
Czesław Miłosz
81. Urodziny „Przekroju”

Pierwszy nalot

Jesteśmy bardzo zblazowani, jeśli chodzi o nowinki techniczne z dziedziny zabijania. Nic już na nas właściwie nie robi odpowiedniego wrażenia.
Jerzy Waldorff
81. Urodziny „Przekroju”

Z dziejów jedzenia w Polsce

Wojny XX wieku zwróciły nas do potraw najprymitywniejszych.
Jan Kamyczek
81. Urodziny „Przekroju”

Kandyd, czyli optymizm

„Kandyd” jest satyrą na optymistyczną filozofię Leibniza będącą wówczas w modzie.
Tadeusz „Boy” Żeleński, Wolter
81. Urodziny „Przekroju”

Demokratyczny savoir–vivre 1947

W związku z licznymi zapytaniami naszych Czytelników na temat obowiązujących obecnie przepisów dobrego tonu otwieramy nową rubrykę, w której chcemy dawać praktyczne wskazówki w tej dziedzinie z uwzględnieniem wszelkich zmian, jakim uległ przedwojenny bon ton wobec obecnej rzeczywistości.
Jan Kamyczek
81. Urodziny „Przekroju”

Szklarska trąci Kamerunem

Wydaje mi się, że można już w tej chwili wycenić pewne fazy, w jakich kształtował się stosunek społeczeństwa do Ziem Odzyskanych. Każdą z tych faz scharakteryzowałbym pewnym złożonym stanem emocjonalnym. Stanów tych widzę trzy.
Leopold Tyrmand
81. Urodziny „Przekroju”

Rozmyślania przy oknie wagonu

O rozwoju wsi w 1952 r.
Paweł Jasienica
81. Urodziny „Przekroju”

Chryzostoma Bulwiecia podróż do Ciemnogrodu, cz. IV

Konstanty Ildefons Gałczyński
TO BE OR NOT TO BE

Bulwieć siadł grzecznie
na strapontenie
i czekoladkę
przełknął z nadzieniem.

Kurtyna wolno
w górę się wznosi.
O, cudowności
teatralności!

Więc jeszcze jedno
połknął nadzienie
i już zaczęło
się przedstawienie.

Przycichła nieco
orkiestra dęta.
Na scenę weszli
duńscy książęta;

chłopy jak byki,
z grzywą na karkach,
przy kordelasach
i przy zegarkach.

Bo po co aktor
płacze i skamle,
że tylko on jest
jedyny Hamlet?

Dobra Dyrekcja,
by te łzy otrzeć,

zadaptowała
sztukę samotrzeć.

Zamiast dwudziestu
pięciu postaci
sami Hamleci
byli w dramacie.

Na diabła Grabarz
z tą Ofeliją!
Chcą grać chłopaki,
niech się wyżyją.

W ten sposób szlagier!
pierwszy raz w świecie!
grali w „Hamlecie”
sami Hamleci.

Ręka na sercu.
Twarze ponure.
„Być albo nie być”
wołali chórem.
Fragment tekstu z nr. 450/1953, s. 12. Całość możesz przeczytać w naszym archiwum
Czytaj dalej Czytaj mniej
81. Urodziny „Przekroju”

Zupełnie nowy pomysł

Kontrowersje wokół psa w pociągu.
Mira Michałowska
81. Urodziny „Przekroju”

Pająk i mucha

Ludwik Jerzy Kern
Mucha,
widząc, jak czyni pajęczynę pająk,
myślała sobie:

– Po co tak dokładnie tka ją?
Już czwarty dzień bez przerwy nad tym głupstwem ślęczy…
To nonsens tak się męczyć dla nędznych pajęczyn…
Tak trawić na tym snuciu pod i nad – godziny,
czy to nie szkoda czasu?
Czy nie szkoda śliny?
Czy nie lepiej beztrosko fruwać sobie wszędzie?
Tutaj się na czymś siędzie,
tam się na czymś siędzie…
Zwiedzi się to i owo,
to i owo zje się
i wtedy – jak to mówią – ruch jest w interesie.
To rozumiem jest życie!
Szczęście!
Lotna baza!
A nie dokoła lampy tylko
tam i nazad.
Żeby jeszcze przynajmniej z trudu pajęczego
powstało coś trwałego
lub epokowego,
to może opłaciłaby się ta męczarnia…
Ale dla pajęczyny!?
Śmiech mnie wprost ogarnia!

Roześmiała się mucha od ucha do ucha
(wiadomo – pajęczyna rzecz słaba i krucha).
– Niech sobie, głupi pająk, dalej robi swoje,
a ja tymczasem zwiedzę ze dwa–trzy pokoje,
pobzykam sobie,
kozły powywijam w locie
i na pewno napotkam gdzieś jakieś łakocie…

 

Fragment tekstu i ilustracja z nr. 499/1954, s. 16. Całość możesz przeczytać w naszym archiwum.
Czytaj dalej Czytaj mniej
81. Urodziny „Przekroju”

Salon samochodowy

prezentujemy „Zieloną Gęś” wyhodowaną dla odmiany… w Paryżu. Napisał ją awangardowy dramaturg, autor jednoaktowych, jak i pełnospektaklowych sztuk, w których pod groteskowym humorem łatwo się doszukać umiejętności dramatycznych i ostrego satyrycznego spojrzenia na francuskiego mieszczucha.
Eugène Ionesco
Więcej

Fundacja PRZEKRÓJ

Fundacja PRZEKRÓJ powstała w 2018 r. z inicjatywy Tomka Niewiadomskiego. Wyrastamy z tradycji najstarszego pisma społeczno-kulturalnego w Polsce.

Dziś stajemy się nowoczesnym i holistycznym centrum dla tych, którzy chcą w sposób świadomy współtworzyć pozytywne przemiany w sobie i wokół siebie.

ZOBACZ WIĘCEJ