Poznaj nasze czułe strony

Ta jesień jest pełna czułości! A już na pewno jest jej pełen jesienny „Przekrój”. W nowym numerze piszemy także o: hologramach, prawdzie i pięknie, grzybach (też tych, wiadomo których), dojrzałości i Inkach.
Obejrzyj numer
3575 2021

Spis treści

W tym numerze

Imperializm na talerzu
Duch + Ciało
Dobra strawa

Imperializm na talerzu

W Afryce dawne kolonialne układy gospodarcze wciąż mają się świetnie. O tym, jak jest i co zrobić, żeby było lepiej, opowiada mieszkająca w Wybrzeżu Kości Słoniowej pisarka
Waithera Sebatindira
Historyjka – Egipt
Humor + Rozmaitości
Rozmaitości

Historyjka – Egipt

Historyjka na dobry początek o pewnym deweloperze, który postanowił wybudować osiedle w miejscu piramid.
Tomasz Wiśniewski
Przekrój lata 2021
Świat + Ludzie
Wiedza i niewiedza

Przekrój lata 2021

Wesołe, smutne, dobre i złe, dziwne i niedziwne wiadomości wybrane dla Państwa przez redakcję „Przekroju”.
Przekrój
Pegaz, gazu! – 4/2021
Sztuka + Opowieści
Doznania

Pegaz, gazu! – 4/2021

Co powiecie, Drodzy Czytelnicy, na omułki i niebajki? Nowe gatunki literackie przedstawia
Marcin Orliński
Najkrótsze nowelki – 4/2021
Humor + Rozmaitości
Rozmaitości

Najkrótsze nowelki – 4/2021

Mniejszych nie ma! Tylko w „Przekroju”: najkrótsze nowelki kolektywu
Wszystko Będzie Dobrze
Sobowtór
Humor + Rozmaitości
Rozmaitości

Sobowtór

Naczelny coach redakcji na tropie własnego sobowtóra i marnych jego imitacji.
Mateusz Kołczinger
Szczęśliwy traf
Sztuka + Opowieści
Opowieści

Szczęśliwy traf

Trafić na tę okładkę “Przekroju” – z czerwca 1957 r. – to jak wygrać w totka! O okładce, która naprowadziła na trop retro animacji Teatrzyku Zielona Gęś, opowiada
Ewa Pawlik
Czas czułości
Świat + Ludzie
Marzenia o lepszym świecie

Czas czułości

Wiara w to, że na zło i agresję trzeba odpowiadać dobrem, nie bierze się z naiwności, lecz z doświadczenia. Wywiad z turecką pisarką Ece Tumelkuran – nie tylko o potrzebie zmiany sposobu uprawiania polityki – przeprowadziła
Paulina Wilk
Mały reportaż – 4/2021
Humor + Rozmaitości
Rozmaitości

Mały reportaż – 4/2021

Jakem szlachcic piórem i słowem pracujący, gdym posłyszał o tureckim zagrożeniu czyhającym na nasze chrześcijańskie przedmurza, wprzódy wskoczyłem na konia, by poznać zwyczaje Osmanów…
Tomasz Wiśniewski
Przepis na prostotę życia
Duch + Ciało
Pogoda ducha

Przepis na prostotę życia

W najnowszej Wierszówce wybitna polska poetka i jej przepis na życie.
Zuzanna Ginczanka
Planeta wolnych wiosek
Świat + Ludzie
Marzenia o lepszym świecie

Planeta wolnych wiosek

Na spotkania z przedstawicielami globalnego imperium przychodził w sandałach, okryty pasem ręcznie tkanej bawełny. Mówił, że Indie mają dość ziemi, by nakarmić i ubrać swoich obywateli. Nie ufał masowej produkcji i globalizacji. Wierzył w samodzielność małych wspólnot, w ekonomię pozbawioną chciwości i przemocy. Co dziś radziłby nam Mahatma Gandhi?
Paulina Wilk
Co po wzroście?
Świat + Ludzie
Marzenia o lepszym świecie

Co po wzroście?

Co to znaczy: żyć dobrze? I czy jest to osiągalne, gdy żyjemy pod jarzmem kapitalizmu? Jeśli nie on, to co? Z Wojciechem Mejorem, aktywistą i edukatorem, rozmawia
Katarzyna Michalczak
Mądry wywiad – 4/2021
Humor + Rozmaitości
Rozmaitości

Mądry wywiad – 4/2021

Przedstawiamy rozmowę z prof. Marią Weber, specjalistką od ekonomii późnego kapitalizmu. Minuta zainwestowana w czytanie może odmienić Państwa życia całkowicie.
Tomasz Wiśniewski
Zaorać kapitalizm
Świat + Ludzie
Marzenia o lepszym świecie

Zaorać kapitalizm

Antykapitalizm ma długą tradycję i różne oblicza. Praca na roli także. Łączy je John Seymour – „ojciec samowystarczalności”.
Dominika Bok
Wyspa spokojnych dusz
Sztuka + Opowieści
Opowieści

Wyspa spokojnych dusz

Teneryfa kojarzy się z masową turystyką, ale ma też mniej oczywiste strony. W jej niedostępnych rejonach tworzą się samowystarczalne, alternatywne społeczności. Składamy wizytę jednej z nich.
Maria Górz
Mniej znane organizmy samowystarczalne
Humor + Rozmaitości
Rozmaitości

Mniej znane organizmy samowystarczalne

Niezależne byty w naszym świecie, i nie tylko.
Wszystko Będzie Dobrze
Płynna dojrzałość
Świat + Ludzie
Marzenia o lepszym świecie

Płynna dojrzałość

A co, jeśli dojrzałość nie oznacza dzisiaj już żadnej stałości, tylko po prostu umiejętność ciągłego przystosowywania się do zmian? Wyjaśnia psycholog Piotr K. Oleś. Pyta
Aleksandra Pezda
Jak reagować dojrzale – porady
Humor + Rozmaitości
Rozmaitości

Jak reagować dojrzale – porady

Nigdy nie okazuj zazdrości, zawsze mów, że rozumiesz. Rady od kolektywu humorystyczno-psychologicznego
Wszystko Będzie Dobrze
Chcesz wejść – zapukaj
Świat + Ludzie
Marzenia o lepszym świecie

Chcesz wejść – zapukaj

Ile „ja” mieści się w jednym „ja” i co to dla nas oznacza? Intymną rozmowę z Natalią de Barbaro przeprowadziła
Monika Kucia
Wyboista droga
Świat + Ludzie
Wiedza i niewiedza

Wyboista droga

Dojrzałość jest wędrówką. Przypomina podróż duchową, którą odbył bohater „Boskiej komedii” Dantego.
Kajetan Giziński
Dorosły, ale czy dojrzały?
Humor + Rozmaitości
Rozmaitości

Dorosły, ale czy dojrzały?

Sonda „Przekroju”! Uważny czytelnik rozpozna w rozmówcach naszych autorów! Wysondowała
Ewa Pawlik
Ogień potrzebuje powietrza
Świat + Ludzie
Wiedza i niewiedza

Ogień potrzebuje powietrza

Nawet tragiczne wydarzenia możemy spróbować obrócić na naszą korzyść. Esther Perel wie o tym wyjątkowo dużo – jej rodzice odbudowali swój świat po doświadczeniach wojny i Holokaustu.
Agnieszka Drotkiewicz
Konferencja etymologiczna o dojrzałości
Humor + Rozmaitości
Rozmaitości

Konferencja etymologiczna o dojrzałości

Zjazd Światowego Towarzystwa Etymologicznego poświęcony dojrzałości odbył się w Bratysławie i miał burzliwy przebieg…
Wszystko Będzie Dobrze
Figowiec pamięta
Sztuka + Opowieści
Opowieści

Figowiec pamięta

Elif Shafak w swojej najnowszej książce odwraca role. Oddaje głos roślinom – to one piszą jej opowieść o migracji i pamięci, o końcu pewnego świata. Książkę “The Island of Missing Trees” recenzuje
Paulina Wilk
Metafory natury
Świat + Ludzie
Wiedza i niewiedza

Metafory natury

Kiedy wieki temu uznaliśmy, że umysł, język i kultura przynależą tylko nam, zamknęliśmy się na pozaludzkie doświadczenie i wiedzę. A gdyby wreszcie zerwać z dawnym, kartezjańskim podziałem świata: my i cała reszta? O pozaludzkich sposobach komunikacji pisze
Julia Fiedorczuk
Podloty i podlotki, czyli co się należy zwierzęcej młodzieży
Świat + Ludzie
Edukacja

Podloty i podlotki, czyli co się należy zwierzęcej młodzieży

Co zwierzęta dostają od rodziców? Jedne pożywienie, drugie umiejętności i wiedzę, jeszcze inne wsparcie emocjonalne – jak szympansy, których dorosłe samce w ciężkich chwilach szukają pociechy w ramionach mamy.
Mikołaj Golachowski
Haiku jesienne – 4/2021
Humor + Rozmaitości
Rozmaitości

Haiku jesienne – 4/2021

17 jesiennych sylab, nadesłanych przez naszych Czytelników.
Dlaczego zwierzęta się nie gubią
Świat + Ludzie
Wiedza i niewiedza

Dlaczego zwierzęta się nie gubią

Podczas gdy my potrzebujemy map, kompasów, znaków i GPS, zwierzęta doskonale radzą sobie bez nich. Pytanie więc: jak one to robią?
Kathryn Schulz
Dom
Świat + Ludzie
Wiedza i niewiedza

Dom

Niegdyś wierzono, że piec i strych zamieszkują demony, o które należy dbać. Dom żył, a także umierał wraz z człowiekiem. I był odzwierciedleniem kosmosu. Pisze
Ewa Pluta
Ludzie, rośliny i bogowie
Świat + Ludzie
Wiedza i niewiedza

Ludzie, rośliny i bogowie

Lubimy fantazjować o zaawansowanych wynalazkach przyszłości. Tymczasem największa rewolucja technologiczna dokonała się prawdopodobnie dawno temu. Komu ją zawdzięczamy?
Tomasz Wiśniewski
Jak urządzić dom
Humor + Rozmaitości
Rozmaitości

Jak urządzić dom

Najlepsze (i za darmo!) porady kolektywu fachowców
Wszystko Będzie Dobrze
Marsjanie
Humor + Rozmaitości
Rozmaitości

Marsjanie

Poezja to kosmos! Przedstawiamy wiersz z tomu “Napój cienisty” (1936), którego autorem jest
Bolesław Leśmian
Wyobcowanie z Ziemi
Świat + Ludzie
Kosmos

Wyobcowanie z Ziemi

Ponad pół wieku temu filozofka Hannah Arendt, pisząc o podboju kosmosu, stwierdziła, że oto osiągnęliśmy punkt krytyczny, po którego przekroczeniu człowiek staje się produktem człowiekopodobnym, pozbawionym więzi z Ziemią i społeczeństwem. Jak wybrzmiewają jej słowa dzisiaj, w czasach Elona Muska i innych kosmicznych kowbojów?
Shoaib Shafi
Dolina mgieł
Świat + Ludzie
Marzenia o lepszym świecie

Dolina mgieł

Żeby powstał dom, który zaspokoi wszystkie potrzeby swoich mieszkańców, trzeba go sobie najpierw starannie wymyślić. O własnym, projektowanym przez lata permakulturowym siedlisku marzeń opowiada
Łukasz Nowacki
Nietypowe domy sławnych osób
Humor + Rozmaitości
Rozmaitości

Nietypowe domy sławnych osób

Kto mieszkał w domku na drzewie (podpowiedź: Johann Wolfgang von Goethe), a kto w beczce (podpowiedź: Diogenes). I gdzie mieszkała Orzeszkowa (podpowiedź: na pewno nie nad Niemnem)?
Wszystko Będzie Dobrze
Tamtego życia już nie ma
Świat + Ludzie
Marzenia o lepszym świecie

Tamtego życia już nie ma

Antoninę wysiedlono z rodzinnego Powroźnika. Jej córka i wnuczka urodziły się już na Dolnym Śląsku. Dziś wszystkie trzy mówią, że są i Polkami, i Łemkiniami. Warto poznać ich historię, zwłaszcza teraz, gdy na świecie znów mnożą się podziały, a rządy różnych krajów wyznaczają kolejne granice.
Aleksandra Woźniak-Marchewka
Coaching domu
Humor + Rozmaitości
Rozmaitości

Coaching domu

Jak podnieść swoją rynkową wartość i rozwijać się, nie zapominając oczywiście o solidnych fundamentach? Radzi kolektyw
Wszystko Będzie Dobrze
Dom otwarty, dom wędrowny
Świat + Ludzie
Marzenia o lepszym świecie

Dom otwarty, dom wędrowny

Może nie mieć ścian, a wibrować życiem. Albo odwrotnie – solidnymi murami chronić letarg. O tym, jak mieszkają najubożsi z ubogich i jak to jest nie mieć swojego miejsca na Ziemi, pisze
Paulina Wilk
Matka jest domem
Sztuka + Opowieści
Doznania

Matka jest domem

Matczyzna to emocjonalna i cielesna przestrzeń, która pojawia się w życiu o wiele wcześniej niż ojczyzna. Nasze skojarzenia smakowe są nierozerwalnie związane właśnie z nią.
Renata Lis
Gotowanie do życia
Duch + Ciało
Dobra strawa

Gotowanie do życia

Zamiast kebabu i napoju energetycznego – pasztet z fasoli i sos pomidorowy. Do tego chochla poczucia sprawczości i szczypta wiary w siebie. Efekt: łatwiejszy start w dorosłość. Fundacja Samodzielność od Kuchni pomaga wychowankom domów dziecka, ucząc ich gotowania.
Agnieszka Fiedorowicz
Gruszka miłości
Duch + Ciało
Dobra strawa

Gruszka miłości

Bakłażan to trudny kochanek. Na surowo jego mdłe ciało jest zwarte i gąbczaste. Choć bywa gorzki, może wskazać drogę na wyżyny kulinarnych rozkoszy.
Michał Korkosz
Łopian po japońsku
Duch + Ciało
Dobra strawa

Łopian po japońsku

Kuchnie wszystkich krajów Azji Wschodniej mają pewne cechy wspólne. Oprócz sosu sojowego używa się tam dzikich roślin jadalnych, między innymi pastorałów (młodych pędów) orlicy, kwiatów liliowców, cebuli lilii i korzeni łopianu.
Łukasz Łuczaj
Opowiastki o pierwiastkach
Humor + Rozmaitości
Rozmaitości

Opowiastki o pierwiastkach

Z czego składa się ludzki organizm? Dla ścisłowców – garść informacji. Dla humanistów – wierszyki. Autorem opracowania jest nasz niezastąpiony redaktor działu naukowego i zarazem literat
Łukasz Kaniewski
Bez ruchu ani rusz
Duch + Ciało
Promienne zdrowie

Bez ruchu ani rusz

Kąpiele wietrzne i słoneczne, spacerowanie boso, dieta wegetariańska, hartowanie zimną wodą… Apolinary Tarnawski, który w XIX w. założył prywatne sanatorium w Kosowie, wiedział, co zrobić, by Polacy byli zdrowsi i bardziej dziarscy.
Ewa Pawlik
O grzybach
Duch + Ciało
Dobra strawa

O grzybach

„Grzyby stanowią pośrednią grupę pomiędzy jarzynami nadziemnemi a korzeniowemi; w kuchni jarskiej są bardzo potrzebne”… Fragment z książki „Kosowska kuchnia jarska”.
Romualda Tarnawska
Jak Arne zasiał ziarno
Świat + Ludzie
Marzenia o lepszym świecie

Jak Arne zasiał ziarno

Arne Naess, twórca pojęcia głębokiej ekologii, już pół wieku temu pisał, że antropocentryzm musi odejść. Zaproponował lepiej urządzony świat, w którym wszystkie formy życia mają równe prawa.
Andrzej Kula
Fungi Nicoli
Duch + Ciało
Dobra strawa

Fungi Nicoli

Na początku pandemii Nikola Dominici otworzył w Miami wegańską restaurację i na jej potrzeby hoduje grzyby. Ponad 7 ton miesięcznie!
Ewa Pawlik
Panie, hoduj kanie
Duch + Ciało
Dobra strawa

Panie, hoduj kanie

Czy próbowaliście hodować grzyby? To co innego niż klasyczne ogrodnictwo, ale może dać dużo radości. Do mykoogrodnictwa zachęca
Łukasz Nowacki
Octu moc
Duch + Ciało
Dobra strawa

Octu moc

„Octować” można wszystko, co znajdzie się na naszej drodze. Kwiaty, rośliny łąkowe, chwasty, zioła, jagody, owoce, korzenie i kłącza. Dlaczego warto, wyjaśnia
Dominika Bok
Żurawinka
Duch + Ciało
Dobra strawa

Żurawinka

Jej owoce można zbierać już we wrześniu, gdy pięknie się wybarwią. Pozostają na krzewinkach nawet do końca zimy.
Dominika Bok
Superfood z neolitu
Duch + Ciało
Dobra strawa

Superfood z neolitu

Macie dość przetworzonej żywności? Oto potrawa, która towarzyszy ludzkości od epoki kamienia gładzonego.
Dominika Bok
Zapach elfa
Duch + Ciało
Dobra strawa

Zapach elfa

W angielskim jedna z potocznych nazw lawendy to elfi liść. I może dzięki tej wdzięcznej nazwie łatwiej się przekonać do olejku lawendowego – a warto, bo działanie ma zacne i wszechstronne.
Dominika Bok
Oddychaj tęczą
Duch + Ciało
Złap oddech

Oddychaj tęczą

To proste ćwiczenie oddechowe rozluźni cię i pomoże przetrwać monotonne jesienne wieczory.
Dominika Bok
Zamiast wróżyć z fusów…
Duch + Ciało
Promienne zdrowie

Zamiast wróżyć z fusów…

…zrób sobie z nich kosmetyk! Oto prosty domowy sposób na peeling w duchu zero waste.
Dominika Bok
Doktor Kolor
Duch + Ciało
Pogoda ducha

Doktor Kolor

Barwy wpływają na nasze samopoczucie. Można je wykorzystać do diagnostyki, a nawet – jak w Indiach – do uzdrawiania.
Dominika Bok
A to mata!
Duch + Ciało
Promienne zdrowie

A to mata!

Połóż się i spokojnie oddychaj, a reszta zrobi się sama. Krótka sesja na macie najeżonej kolcami sprawi, że poczujesz się lepiej.
Sylwia Niemczyk
Jeden spacer dziennie
Duch + Ciało
Promienne zdrowie

Jeden spacer dziennie

Latem to łatwe i przyjemne: człowiek po prostu wstaje, wkłada buty (albo nawet i nie) i wychodzi. A jesienią jakoś przestaje się chcieć. Szkoda, bo żeby nie chorować, trzeba chodzić – przekonuje
Sylwia Niemczyk
Jak zadbać o zdrowie mózgu?
Duch + Ciało
Promienne zdrowie

Jak zadbać o zdrowie mózgu?

Utrzymanie mózgu w dobrej formie pozwala opóźnić demencję i poprawia jakość naszych relacji z ludźmi. Oto siedem praktycznych wskazówek „treningowych”.
James Goodwin
Asana jak Malina
Świat + Ludzie
Marzenia o lepszym świecie

Asana jak Malina

Jogi nauczyła się sama z książek i jako pierwsza w Polsce ją propagowała. Gdy napisała „Hatha jogę dla wszystkich”, pozycje lotosu i psa z głową w dół wkroczyły do bloków z wielkiej płyty. Poznajcie Malinę Michalską.
Piotr Żelazny
Medytacje – 4/2021
Duch + Ciało
Złap oddech

Medytacje – 4/2021

Poczuj swoją wolność decydowania albo pomóż sobie odpuścić trudne emocje.
Magdalena Róża Skoczewska
Żywioły dla duszy
Duch + Ciało
Żywioły

Żywioły dla duszy

Ziemia, woda, ogień, powietrze i przestrzeń. Tych pięć żywiołów natury jest według tybetańskiej kultury istotą wszystkiego. Procesy, które między nimi zachodzą, tworzą wszechświat – i nasze życie.
Dominika Bok
Bądź duchem i ciałem
Duch + Ciało
Pogoda ducha

Bądź duchem i ciałem

Fundacja „Bądź” od lat działa na rzecz holistycznego podejścia do naszego zdrowia i życia.
Przekrój
Psylocynacje
Świat + Ludzie
Wiedza i niewiedza

Psylocynacje

Grzyby o psychoaktywnej mocy to bardzo mała część królestwa Fungi, ale ich relacja z człowiekiem stawia je w centrum dyskusji na temat pochodzenia i przyszłości naszego gatunku oraz planety.
Maciej Świetlik
Z grzybami w komitywie!
Świat + Ludzie
Ziemia

Z grzybami w komitywie!

Czy grzyby mogą naprawiać ekosystemy, ratować pszczoły i „zjadać” toksyczne odpady? Świetnie radziły sobie na naszej planecie podczas kolejnych katastrof, niestraszne im nawet promieniowanie radioaktywne. O ich supermocy pisze
Łukasz Nowacki
Przez wiry i pod prąd
Świat + Ludzie
Marzenia o lepszym świecie

Przez wiry i pod prąd

Geniusz czy austriacki Don Kichot? Cokolwiek powiemy o wynalazkach Wiktora Schaubergera, pewne jest to, że był człowiekiem, który wyprzedzał swoje czasy – zarówno pod względem wizji technologicznych, jak i wrażliwości na naturę.
Monika Waraxa
Menażeria z recyklingu
Sztuka + Opowieści
Doznania

Menażeria z recyklingu

Małe słodkie zwierzęta powiększone do gigantycznych rozmiarów. Instalacje artysty znanego jako Bordalo II (Segundo) to apel o umiar w konsumpcji.
Artur Bordalo
Światodzieje
Świat + Ludzie
Ziemia

Światodzieje

Drzewa są nie tylko świadkami historii, ale także jej aktorami. Uczestniczą w wojnach i ucztach. Autorem felietonu jest
Michał Książek
Buk nie umarł!
Świat + Ludzie
Ziemia

Buk nie umarł!

Razem z innymi bukami tworzy buczynę, która nierzadko strzeże lasu przed lawinami i uderzeniami wiatru. Szkoda, że nie przed Lasami Państwowymi.
Michał Książek
Nasze małe wielkie drzewo
Humor + Rozmaitości
Rozmaitości

Nasze małe wielkie drzewo

Na terenie skweru Strehla w Warszawie rośnie „Przekrojowy” buk. Tak! Zasadziliśmy go w 2019 r., a podczas festiwalu Laba 2021 czytaliśmy pod nim teksty z naszego kwartalnika.
Marcin Orliński
Związki partnerskie
Świat + Ludzie
Ziemia

Związki partnerskie

Drzewa, które rosną blisko siebie, tworzą społeczność. Potrafią „rozmawiać” i przekazywać sobie informacje. Opiekują się sobą. Z dala od człowieka mogą żyć tysiące lat.
Jonny Thomson
Gigadynia
Duch + Ciało
Dobra strawa

Gigadynia

Obecnie hodowaniem gigantycznych dyń zajmuje się w Polsce około stu hodowców. Najmłodszy ma lat osiem, najstarszy niemalże 10 razy więcej. Jakie osiągają efekty? Oszałamiające!
Ewa Pawlik
Manufaktura piękna
Świat + Ludzie
Ziemia

Manufaktura piękna

Przyroda fascynuje kolorami i matematycznymi strukturami. Dlaczego jej dzieła tak nas zachwycają? Wyjaśnia
Szymon Drobniak
Jak poetycko powiedzieć drugiej osobie, że jest piękna?
Humor + Rozmaitości
Rozmaitości

Jak poetycko powiedzieć drugiej osobie, że jest piękna?

Jedenaście nieoczywistych komplementów plus jeden bardzo ryzykowny.
Wszystko Będzie Dobrze
Rewers rozumu
Świat + Ludzie
Edukacja

Rewers rozumu

Pod koniec XIX w. ludzki umysł pracuje jak silnik Watta: pełną parą. I wtedy pojawia się Henri Bergson, który mówi, że to nie intelekt jest największym skarbem ludzkości.
Kamila Dzika-Jurek
Sztuka, która odmienia
Sztuka + Opowieści
Doznania

Sztuka, która odmienia

Obcowanie z dziełem artystycznym ma w sobie coś z niemal magicznego spotkania z innym umysłem. O tym, jaki wpływ na nas wywiera, pisze profesor psychologii
Ellen Winner
Wiedzieć pięknie
Sztuka + Opowieści
Opowieści

Wiedzieć pięknie

Co będzie, kiedy naukę połączymy ze sztuką? Dzieła zyskają nowy wymiar, a liczby ukażą swój wdzięk. O nurcie art & science pisze
Szymon Drobniak
Liczby zakrapiane szkocką
Świat + Ludzie
Edukacja

Liczby zakrapiane szkocką

Lwowska szkoła matematyczna wciąż inspiruje naukowców i artystów. Stawia się im pomniki, gra o nich spektakle, tworzy wiersze, kręci filmy i pisze artykuły – takie jak ten.
Marek Górlikowski
Dyskretny urok matematyki
Świat + Ludzie
Edukacja

Dyskretny urok matematyki

Myślicie, że teksty o liczbach muszą być trudne, a już na pewno męczące? Nic bardziej mylnego!
Robbert Dijkgraaf
Wszystko jest we wszystkim
Świat + Ludzie
Edukacja

Wszystko jest we wszystkim

Możliwe, że ludzki mózg działa jak hologram. Jeśli również wszechświat funkcjonuje w ten sposób, może się okazać, że rzeczywistość ma zupełnie inną naturę, niż do tej pory sądziliśmy.
Gregg Braden
Trójwymiarowe nic
Sztuka + Opowieści
Przemyślenia

Trójwymiarowe nic

W świecie sztuki może się zdarzyć wszystko i jednocześnie nic zdarzyć się nie musi. Holografia to technika nieco przez artystów zapomniana. A szkoda.
Stach Szabłowski
Człowiek czy nie?
Humor + Rozmaitości
Rozmaitości

Człowiek czy nie?

Oto kilka praktycznych sposobów na nasz codzienny dylemat: czy mamy do czynienia z człowiekiem, czy z hologramem?
Wszystko Będzie Dobrze
Czego nie mówi księżniczka Leia
Humor + Rozmaitości
Rozmaitości

Czego nie mówi księżniczka Leia

Jakich słów nie wypowiada bohaterka „Gwiezdnych wojen”, choć mogłaby?
Wszystko Będzie Dobrze
Śni się światu świat
Świat + Ludzie
Edukacja

Śni się światu świat

Pamiętacie film “Matrix”? Zgodnie z nową interpretacją mechaniki kwantowej wszechświat może być jedną wielką symulacją. Jesteście gotowi na odłączenie wtyczki?
Paul Ratner
Holodans
Sztuka + Opowieści
Opowieści

Holodans

Czy świat jest hologramem? Szukając odpowiedzi na to pytanie, bohater udaje się do znajomego naukowca… Autorem opowiadania jest
Mateusz Kołczinger
Kosmiczne różności Łukasza Kaniewskiego – 4/2021
Świat + Ludzie
Kosmos

Kosmiczne różności Łukasza Kaniewskiego – 4/2021

Kwartalna dawka nowości z Ziemi i z kosmosu. O hologramach, rozpylaniu aerozoli w atmosferze i niesporczakach na Księżycu pisze nasz redaktor naukowy
Łukasz Kaniewski
Kosmos na fali
Świat + Ludzie
Kosmos

Kosmos na fali

W 1915 r. Einstein przewidział istnienie fal grawitacyjnych. Sto lat później naukowcom udało się je w końcu zaobserwować. Czym są i dlaczego to odkrycie jest takie ważne, wyjaśnia
Piotr Stankiewicz
Prorok Lem
Świat + Ludzie
Marzenia o lepszym świecie

Prorok Lem

Żyjemy otoczeni technologiami i gadżetami, których pojawienie się już ponad pół wieku temu przewidział Stanisław Lem – od Internetu przez smartfony aż po drukarki 3D. Fragmenty utworów genialnego pisarza wybrał
Mikołaj Gliński
Lematrix
Sztuka + Opowieści
Opowieści

Lematrix

A jeśli świat, który nas otacza, jest tylko złudzeniem? Z okazji 101. rocznicy urodzin Stanisława Lema przypominamy kilka niepokojących wizji z jego książek.
Piotr Paziński
Cyfrowy prekambr
Świat + Ludzie
Edukacja

Cyfrowy prekambr

Wszystko już było. Internet, a nawet media społecznościowe. O komputerze na 2800 lamp i politykach, którzy mieszają się do technologii, pisze
Andrzej Kula
O prawdzie
Świat + Ludzie
Wiedza i niewiedza

O prawdzie

Ilu ludzi, tyle prawd. By zdefiniować pozornie niedefiniowalne, cofnijmy się o kilka stuleci.
Francis Bacon
Czy mówić zawsze prawdę?
Humor + Rozmaitości
Rozmaitości

Czy mówić zawsze prawdę?

Odpowiedzi na to ważkie pytanie poszukamy w dziełach kultury wysokiej, średniej i niskiej.
Łukasz Kaniewski
Trzy prawdy Tischnera
Świat + Ludzie
Marzenia o lepszym świecie

Trzy prawdy Tischnera

Kiedy Tischner prowadził wykłady z filozofii dla studentów, zawsze miał jakąś historię góralską do opowiedzenia. Oto jego trzy nieoczywiste definicje prawdy.
Wojciech Bonowicz
Szkoła na miarę
Świat + Ludzie
Edukacja

Szkoła na miarę

Wyobraźcie sobie szkołę, do której uczniowie chodzą z chęcią. Podczas lekcji kopią grządki i konstruują latawce, a jedyne lekcje obowiązkowe są o… dobrych relacjach.
Berenika Steinberg
Więcej empatii
Duch + Ciało
Pogoda ducha

Więcej empatii

Żyjemy w systemie, który gloryfikuje konkurencję. O tym, co zrobić, by się nie stać ofiarą obsesji doskonałości, pisze doktor medycyny i psychiatra
Dimitrios Tsatiris
Niesamowity wynik badań prof. Karin Andersson
Humor + Rozmaitości
Rozmaitości

Niesamowity wynik badań prof. Karin Andersson

Introwertycy mają się podczas pandemii lepiej, a przynajmniej tak twierdzi pewna tajemnicza badaczka, do której dotarł
Tomasz Wiśniewski
To i owo – 4/2021
Humor + Rozmaitości
Rozmaitości

To i owo – 4/2021

Z botanicznego punktu widzenia jadalny owoc tropikalny zwany bananem to jagoda. Dla hodowców bananów, których najwięcej jest w Ekwadorze, jeden banan to „paluszek”, „paluszki” tworzą kiść, czyli „rączkę”, a te z kolei zrastają się w wiązkę. Typowa wiązka ma 20 „paluszków”. * Ekwador był w latach 1819–1931 częścią jednego z najpotężniejszych wówczas państw świata: Wielkiej […]
Ewa Pawlik, Łukasz Kaniewski
Listy do redakcji – 4/2021
Humor + Rozmaitości
Rozmaitości

Listy do redakcji – 4/2021

DROGA REDAKCJO, MAM NA IMIĘ JEREMI, MAM 9 LAT.­­ JESTEM JEDNYM Z NOWYCH CZYTELNIKÓW PRZEKROJU. OTÓŻ PRZECZYTAŁEM 2 WASZE NUMERY (NR 18 I 19). W NUME­RZE 18 BYŁY „PRZYGODY PIEROŻKA”. BYŁY TAK CIEKAWE, IŻ PISZĘ W TYM LIŚCIE PROŚBĘ O DRUKOWANIE W KAŻDYM NUMERZE (OD 20 NUMERU) PRZYGÓD PIEROŻKA. POZDRAWIAM CAŁĄ REDAKCJĘ. Jeremi P.* * […]
Przekrój
Kuchnia pełna piękna
Humor + Rozmaitości
Rozmaitości

Kuchnia pełna piękna

Przepisy kulinarne okraszone dziełami sztuki.
Wszystko Będzie Dobrze
Myśli ludzi wielkich, średnich oraz psa Fafika – 4/2021
Humor + Rozmaitości
Rozmaitości

Myśli ludzi wielkich, średnich oraz psa Fafika – 4/2021

Nie pozwól, by ktoś doprowadził cię do takiego upadku, abyś go nienawidził. Booker T. Washington *** Zostało powiedziane: gdziekolwiek idziesz, tam jesteś. Innymi słowy – jesteś tutaj. Zawsze. Czy tak trudno to zaakceptować? Eckhart Tolle *** Choćbyś poznał ziemię całą, miljon gwiazd jeszcze zostało! Choćbyś gwiazdy znał na niebie, Jeszcze musisz znać… sam siebie. Maria […]
Przekrój
Krótki film o kobiecości
Świat + Ludzie
Marzenia o lepszym świecie

Krótki film o kobiecości

Wszystkie jej filmy zostały zakazane przez cenzurę. Jak zareagowała? Kręciła kolejne. Z irańską reżyserką Manią Akbari o życiu w chorobie i wygnaniu z własnego kraju, rozmawia
Artur Zaborski
Pływający zbawiciel
Sztuka + Opowieści
Przemyślenia

Pływający zbawiciel

Czy samochody są dobre, czy złe? Czy da się o nich w ogóle myśleć w kategoriach etycznych? Autorem felietonu – bardziej o sztuce niż motoryzacji – jest Stach Szabłowski.
Stach Szabłowski
Artystka o wielu twarzach
Sztuka + Opowieści
Opowieści

Artystka o wielu twarzach

Czy słyszeliście o Wandzie Chodasiewicz albo Nadii Léger? A może o pani Grabowskiej, Bauquier lub Petrovej? Wszystkie te nazwiska nosiła jedna malarka, którą dziś mało kto pamięta.
Zbigniew Libera
Skąd się wzięła czaszka na obrazie Hansa Holbeina?
Sztuka + Opowieści
Opowieści

Skąd się wzięła czaszka na obrazie Hansa Holbeina?

O tym, że wszystko jest pozbawione sensu, a jednak nasycone cudownością. I że myśląc, zataczamy koła, które mogą wcale nie być kołami.
Marcin Polak
Inkostrada
Świat + Ludzie
Wiedza i niewiedza

Inkostrada

Zbudowana przez Inków sieć dróg, mostów i tuneli to imponująca infrastruktura licząca kilkadziesiąt tysięcy kilometrów, rozciągająca się wzdłuż łańcucha Andów i wybrzeża Pacyfiku. Gotowi ruszyć w podróż?
Marta Kania
„Wyznania”
Humor + Rozmaitości
Rozmaitości

„Wyznania”

Wyjątkową pozycję nie do zdobycia w księgarniach, recenzuje redaktor działu zmyśleń,
Tomasz Wiśniewski
Potomkowie Słońca
Świat + Ludzie
Wiedza i niewiedza

Potomkowie Słońca

Gdy inkaski władca umierał, mumifikowano go. Jednak nie był to koniec jego ziemskiej podróży – mumia rozpoczynała nowe, czasem całkiem bujne życie.
Tomasz Wiśniewski
Psychotest – jakim Inką jesteś?
Humor + Rozmaitości
Rozmaitości

Psychotest – jakim Inką jesteś?

Odpowiedz na kilka prostych pytań i w dwie minuty dowiedz się, jakim jesteś Inką.
Wszystko Będzie Dobrze
Znajdź siebie na niebie
Humor + Rozmaitości
Rozmaitości

Znajdź siebie na niebie

Jesteś lamą, wężem, a może ropuchą? Inkaski horoskop specjalnie dla czytelników „Przekroju” przygotował
Łukasz Kaniewski
Wirujący sens
Sztuka + Opowieści
Opowieści

Wirujący sens

Nie każdemu jest dane poznać tajemnicę tańca i pijaństwa. Tylko tym, którzy na to zasługują. Fragment najbardziej peruwiańskiej książki noblisty, „Lituma w Andach”.
Mario Vargas Llosa
Nad świętym jeziorem
Świat + Ludzie
Wiedza i niewiedza

Nad świętym jeziorem

Według rdzennych mieszkańców Andów to tutaj zaczął się świat. W tym miejscu swój początek miało też państwo Inków. Jak dziś żyje się nad jeziorem Titicaca?
Maciej Wesołowski
Evolucja wodza
Świat + Ludzie
Marzenia o lepszym świecie

Evolucja wodza

Evo Morales był pierwszym w historii Boliwii prezydentem państwa wywodzącym się z ludów prekolumbijskich. Szybko zyskał sympatię wyborców, ale też równie szybko ją stracił.
Maciej Wesołowski
Socjaliści z Cuzco?
Świat + Ludzie
Marzenia o lepszym świecie

Socjaliści z Cuzco?

Imperium Inków opierało się na wielu zaskakujących koncepcjach. Jedną z nich było zarządzanie potężnym organizmem politycznym bez gospodarki rynkowej.
Scotty Hendricks
Znajdź Inków!
Humor + Rozmaitości
Rozmaitości

Znajdź Inków!

W każdej z tych historyjek ukrył się Inka. Znajdziesz ich wszystkich?
Wszystko Będzie Dobrze
Pishtaco
Sztuka + Opowieści
Opowieści

Pishtaco

W deszczowych Andach grasuje niebezpieczne stworzenie. Giną ludzie, giną zwierzęta hodowlane.
Dante Castro Arrasco
Pishtaco wychodzi z Andów
Świat + Ludzie
Wiedza i niewiedza

Pishtaco wychodzi z Andów

Na pozór – kolejny w galerii potworów, andyjski kuzyn wampira, zabobon, element folkloru. Ale rzecz w tym, że w pewnym sensie ten potwór istnieje naprawdę. Skąd się wziął pishtaco i jak zawładnął wyobraźnią rdzennych mieszkańców Andów?
Tomasz Pindel
Lepiej o nim nie mówić
Świat + Ludzie
Wiedza i niewiedza

Lepiej o nim nie mówić

Ma postać białego, siwego mężczyzny. Pojawia się po zmroku albo w okolicach kopalni. Pishtaco do dziś budzi grozę wśród mieszkańcy Andów.
Tomasz Pindel
Skarb Inków w Polsce
Sztuka + Opowieści
Opowieści

Skarb Inków w Polsce

Opowieść, którą niemal 100 lat temu usłyszał z ust dziadka pewien polski polityk, rozeszła się szerokim echem po naszym kraju. Do zapomnianej już dziś nieco historii dokopał się
Tomasz Wiśniewski
Grzyb
Humor + Rozmaitości
Rozmaitości

Grzyb

Wiersz o jesiennym stawaniu się grzybem, napisał
Marcin Orliński
Przysłowia o prawdzie
Humor + Rozmaitości
Rozmaitości

Przysłowia o prawdzie

Tych przysłów na pewno nie znacie. I choć nie istnieją, są jak najbardziej prawdziwe!
Wszystko Będzie Dobrze