Wiosenny „Przekrój"

W wiosennym numerze znajdą Państwo m.in. niepublikowane wiersze i listy miłosne Jeremiego Przybory, historię Joganandy, który zaraził jogą USA, rozmowę z brytyjskim psychologiem Bruce’em Hoodem czy reportaż z amazońskich lasów. Zachęcamy też do medytacji. Om!
Obejrzyj numer
3565 2019

Spis treści

W tym numerze

W tym numerze

W tym numerze

Przemiana
Sztuka + Opowieści
Doznania

Przemiana

Wielu alchemików próbowało swoich sił w trudnej sztuce transmutacji, ale prawdziwego przełomu w tej dziedzinie dokonał Michał Sędziwój, adept wiedzy tajemnej, sekretarz królewski Zygmunta III Wazy. Autorem opowiadania jest
Tomasz Wiśniewski
Letnie haiku
Sztuka + Opowieści
Doznania

Letnie haiku

Lekturę dłuższych tekstów z nowego „Przekroju” macie już za sobą? Czas zatem na coś krótszego.
Stulecie Bauhausu. Biurko na wygnaniu
Sztuka + Opowieści
Doznania

Stulecie Bauhausu. Biurko na wygnaniu

Gdyby sytuacja polityczna zmusiła Was do kilkakrotnej zmiany adresu najpierw w ramach kraju, kontynentu, a później świata, co zabralibyście ze sobą w drogę? Ciężkie biurko z wiśniowego drewna, z którym przemieszczał się słynny architekt i dyrektor szkoły projektowania Bauhaus Walter Gropius, nie byłoby pewnie pierwszym wyborem. O biurku na wygnaniu opowiada Aleksandra Kędziorek. 
Aleksandra Kędziorek
Kosmiczne Różności: 299792458
Kosmos

Kosmiczne Różności: 299792458

Mieć masę czy nie mieć? Chyba lepiej mieć. A mo­że nie? Wszystkie za i przeciw rozważa Łukasz Kaniewski.
Łukasz Kaniewski
Kosmiczne Różności: Jeden
Świat + Ludzie
Kosmos

Kosmiczne Różności: Jeden

Łukasz Kaniewski zdradza sposób na zapamiętanie, ile wynosi prędkość światła.
Łukasz Kaniewski
Kosmiczne Różności: Ślady poprzedniego wszechświata
Świat + Ludzie
Kosmos

Kosmiczne Różności: Ślady poprzedniego wszechświata

Czym są białe dziury (jeśli są). Opowiada Łukasz Kaniewski.
Łukasz Kaniewski
Kosmiczne Różności: Nieuchwytna osobliwość
Świat + Ludzie
Kosmos

Kosmiczne Różności: Nieuchwytna osobliwość

Legendarny profesor fizyki teoretycznej znany z tego, że swoją pracę zawodową zaczynał jako hydraulik, wypowiedział się na temat tego, co właściwie dzieje się w czarnych dziurach. Opowiada Łukasz Kaniewski.
Łukasz Kaniewski
5 wiosennych medytacji
Pogoda ducha

5 wiosennych medytacji

Usiądź w słońcu albo w cieniu, popatrz w niebo albo zamknij oczy. Albo idź popracować w ogródku. Niech kiełkuje kontemplacja – zaleca Julia E. Wahl.
Julia E. Wahl
Historia z okładki: Rozśpiewane klejnoty przyrody
Świat + Ludzie
Wiedza i niewiedza

Historia z okładki: Rozśpiewane klejnoty przyrody

O okładce z sierpnia 1995 r. i „bezkrwawych łowach” Włodzimierza Puchalskiego czyta redaktorka Ewa Pawlik.
Ewa Pawlik
Agenda Katastrofisty 2/2019
Świat + Ludzie
Wiedza i niewiedza

Agenda Katastrofisty 2/2019

… czyli wszystko może mieć straszne skutki. Historyczne ciekawostki przywołuje Adam Węgłowski.
Adam Węgłowski
Do słoika. Sosna, szyszka, syrop
Duch + Ciało
Dobra strawa

Do słoika. Sosna, szyszka, syrop

O syropach z drzewa opowiada Monika Kucia.
Monika Kucia
Grządki w mieście – zakładajmy ogrody wspólnie
Duch + Ciało
Dobra strawa

Grządki w mieście – zakładajmy ogrody wspólnie

Jest taki czas w roku, gdy wydaje się, że wiosna nigdy nie nadejdzie, ziemia na zawsze pozostanie martwa, gałęzie suche, drzewa nagie, a to, co uśpione, zasnęło na zawsze i nigdy się nie ocknie. Przednówek, przedwiośnie, roztopy, post natury, wstrzymany oddech. O społecznych ogrodach opowiada Monika Kucia.
Monika Kucia
Uczeń i nauczyciel
Duch + Ciało
Pogoda ducha

Uczeń i nauczyciel

Marshall Govindan (Satchidananda) praktykuje intensywnie kriya-jogę Babadźiego od 1969 r.
Marshall Govindan Satchidananda
Greckie ciało mieć by się chciało
Duch + Ciało
Promienne zdrowie

Greckie ciało mieć by się chciało

Chcecie ćwiczyć, ale nie w drogiej siłowni? Ćwicząc, radzicie sobie bez drogich przyrządów? To znaczy, że naśladujecie szlachetne i mądre wzorce starożytnych Greków. Do treningu zachęca Wojtek Antonów. 
Wojtek Antonów
Giganci z Yosemite
Świat + Ludzie
Ziemia

Giganci z Yosemite

El Capitan to mierzący ponad 2300 m granitowy kolos. Jego gładkie, prawie pionowe ściany na pierwszy rzut oka wydają się nie do zdobycia. O pojedynku na wytrwałość, siłę mięśni i na zasady, który stoczyło tam prawie 50 lat temu dwóch wielkich ówczesnych wspinaczy, opowiada Wojtek Antonów.
Wojtek Antonów
Przekrój zimy 2018/2019
Świat + Ludzie
Wiedza i niewiedza

Przekrój zimy 2018/2019

Ważne, dziwne i znamienne wydarzenia ubiegłej zimy wybrał dla Państwa tajemniczy, ale dobrze poinformowany redaktor „Przekroju”
Przekrój
Trzy listy, trzy wiersze – ślady flirtu najszczersze
Sztuka + Opowieści
Przemyślenia

Trzy listy, trzy wiersze – ślady flirtu najszczersze

„Nie jesteś tak zwane »bóstwo«, lecz jakże czaru masz mnóstwo!” – tak przed ponad pół wiekiem Zofię Rakowiecką emablował Jeremi Przybora. Przed Państwem niepublikowane dotąd listy i wiersze młodego jeszcze wtedy Starszego Pana. Opracował je i do druku podał (w porozumieniu z Kotem Przyborą, synem Jeremiego) syn Zofii.
Jacek Rakowiecki
Czy “ja” to ja?
Świat + Ludzie
Wiedza i niewiedza

Czy “ja” to ja?

Psycholog Bruce Hood tłumaczy, że wszechświaty równoległe albo 23 wymiary rzeczywistości nie są dla naszych ograniczonych mózgów. Za to religia i magia – jak najbardziej. Rozmowę przeprowadził
Pismo Boga
Świat + Ludzie
Wiedza i niewiedza

Pismo Boga

Czy ten, kto pozna pismo Boga, pozna Wszystko?
Jorge Luis Borges
Energia podróżuje w pionie
Duch + Ciało
Złap oddech

Energia podróżuje w pionie

O jednym z pierwszych swami, którzy rozkochali Amerykę w jodze, pisze
Paulina Wilk
Uleczyć chory świat
Duch + Ciało
Promienne zdrowie

Uleczyć chory świat

Szkolmy armię naszego serca – miłość, wiarę, dobroć i zrozumienie.
Paramahansa Jogananda
Nauka o nieistnieniu ja
Duch + Ciało
Promienne zdrowie

Nauka o nieistnieniu ja

Według Wikipedii rodzajów medytacji jest ponad 40. Znaczna część z nich ma udowodnione działanie na zdrowie fizyczne, psychikę, a nawet funkcjonowanie i strukturę mózgu. I wbrew stereotypowi może, ale wcale nie musi mieć nic wspólnego z religią czy wiarą, pisze
Tomasz Stawiszyński
Ścieżka jogina
Duch + Ciało
Promienne zdrowie

Ścieżka jogina

W jaki sposób świat może stać się lepszym miejscem? O prostym życiu, wzniosłym myśleniu, artyście czarodzieju Salvadorze Dalim oraz bożonarodzeniowej wizycie w stadninie koni arabskich w komunistycznej Polsce opowiada Marshall Govindan.
Tomek Niewiadomski
Skąd wiemy, czy czynimy duchowe postępy?
Duch + Ciało
Pogoda ducha

Skąd wiemy, czy czynimy duchowe postępy?

„Siła egoizmu jest tak wielka, że wciąż zapominamy, kim naprawdę jesteśmy: czystym byciem i świadomością” – pisze
Marshall Govindan Satchidananda
Prana, czyli siła życiowa
Duch + Ciało
Złap oddech

Prana, czyli siła życiowa

Siddhowie, wschodni mistrzowie życia duchowego, uczą, że dzięki pranajamie – technikom kontrolowania oddechu – można wpływać na ciało i umysł. Pisze
Marshall Govindan Satchidananda
Jak można posiąść rozległą wiedzę tradycyjnej kriya-jogi?
Duch + Ciało
Promienne zdrowie

Jak można posiąść rozległą wiedzę tradycyjnej kriya-jogi?

W Europie i na świecie nieustannie organizuje się wiele seminariów kriya-jogi. W Polsce najbliższe odbędzie się jesienią tego roku. Podczas weekendowego spotkania wszyscy chętni poznają pięcioraką ścieżkę Babaji Kriya Yoga.
Dźwięk, który budzi moce
Duch + Ciało
Złap oddech

Dźwięk, który budzi moce

Powtarzanie mantr ma prowadzić do oczyszczenia umysłu, uspokojenia go albo zaktywizowania energii. Tłumaczymy, czym jest „om”, najsłynniejsza i najświętsza sylaba hinduizmu.
Joga – Przedziwne pozy
Duch + Ciało
Złap oddech

Joga – Przedziwne pozy

Cóż to jest – joga? U nas – najczęściej zabawa maniaków, którzy łączą ją z okultyzmem i spirytyzmem. Lecz w Indiach? Wiemy, że jest to nazwa tradycyjnej mistyki hinduskiej. Na czym polega i do czego zmierza? – pytał ponad 60 lat temu „Przekrój”
Przekrój
Bohater numeru – Joga
Duch + Ciało
Promienne zdrowie

Bohater numeru – Joga

O pochodzeniu słowa “jogurt”, związkach jogi z jagodami i nieustępliwości współtwórcy kreskówek Hanna-Barbera pisze kolektyw
Wszystko Będzie Dobrze
Pieśni ofiarne
Sztuka + Opowieści
Doznania

Pieśni ofiarne

Autorem wierszy jest indyjski poeta, filozof, laureat Nagrody Nobla w dziedzinie literatury.
Rabindranath Tagore
Temat z Kabira
Sztuka + Opowieści
Doznania

Temat z Kabira

Autorem jednego z wierszy jest indyjski XV-wieczny mistyk i poeta
Kabir
Szósty zmysł
Świat + Ludzie
Wiedza i niewiedza

Szósty zmysł

Gdy Niemcy zaczęli prześladować Żydów, przyprowadzili całą ich grupę do majątku Bylickich, aby ich zatrudnił i oczywiście żywił. W pewnej chwili pan Bylicki zobaczył przez okno, że Niemiec strasznie bije starego Żyda. Wybiegł do nich i w niewybredny, wulgarny sposób sklął go za to. Powiedział jeszcze, że zawiadomi niemieckie władze o tym, jak traktują ludzi…
Irena „Kika” Szaszkiewiczowa
Mistrz strip-tease’u
Sztuka + Opowieści
Opowieści

Mistrz strip-tease’u

Przepis na to, jak zmieścić 24 godziny w 48 sekundach, czyli sprawić, by czas stał się dla nas nieskończenie elastyczny. Przypominamy opowiadanie z naszego archiwum.
Claude Klotz
Powoli i przez nos
Duch + Ciało
Złap oddech

Powoli i przez nos

Przez oddech jesteśmy w stanie wpłynąć na układy organizmu, które bezpośrednio nie zależą od naszej woli. Pisze
Łukasz Kaniewski
Jak oddychać?
Duch + Ciało
Złap oddech

Jak oddychać?

Lekarze uważają, że zatracamy umiejętność głębokiego, naturalnego oddychania, jeszcze zanim pójdziemy do szkoły. Tymczasem oddech wpływa zarówno na pracę mózgu, układu odpornościowego i limfatycznego, a także usprawnia metabolizm.
Katarzyna Sroczyńska
Oddech wszechświata
Duch + Ciało
Złap oddech

Oddech wszechświata

Wdech, wydech. Odetchnijmy z ulgą: pneuma sprawia, że i my, i kosmos jesteśmy całością i w dodatku rozumnie nami kieruje. Oczywiście jeśli wierzyć starożytnym filozofom. Pisze
Paweł Janiszewski
Wyłapuję radość z powietrza
Duch + Ciało
Złap oddech

Wyłapuję radość z powietrza

Koniec z bezmyślnym oddychaniem! Przestańmy marnować powietrze, wdychając je bez przyjemności – w czasach gęstych od smogu przypominamy tekst z archiwum „Przekroju”. Pisze
Jan Stoberski
Wystarczy oddychać
Świat + Ludzie
Wiedza i niewiedza

Wystarczy oddychać

Głośna muzyka pomaga oddychającym wejść w trans i zagłusza ich krzyki. Już po kilkunastu minutach wielu – z powodu bólu i doświadczania wypartych traum – wrzeszczy jak opętani. Trwa to około godziny. O oddychaniu holotropowym pisze
Aleksander Kaczorowski
Gotham w niecce
Duch + Ciało
Złap oddech

Gotham w niecce

Dopóki nie pojawili się antysmogowi aktywiści, o smogu się w Krakowie nie mówiło.
Kuba Janicki
Zwierzotęczowieża
Humor + Rozmaitości
Rozmaitości

Zwierzotęczowieża

Krótka relacja z wizyty pewnego jogina w redakcji „Przekroju”.
Przekrój
Droga przez tęczę
Świat + Ludzie
Wiedza i niewiedza

Droga przez tęczę

Wszystko, co chcieliście wiedzieć o tęczy, ale baliście się zapytać. Narysował Marek Raczkowski, napisał
Łukasz Kaniewski
Duch + Ciało
Pogoda ducha

Pochwała niepewności

Wszystko, co składa się na naszą świadomość – i w ogóle bycie tu na Ziemi – ma głęboki kosmiczny Sens.
Jacek Kleyff
Pytania na wiosnę
Sztuka + Opowieści
Doznania

Pytania na wiosnę

Czy na pewno wiemy, skąd się biorą bociany? Na to pytanie w wiosennym wierszu odpowiada
Marcin Orliński
Aglomeracja
Sztuka + Opowieści
Doznania

Aglomeracja

Wiosenny wiersz, którego autorką jest wybitna rumuńska poetka
Ana Blandiana
Pytania wiosenne – 2/2019
Humor + Rozmaitości
Rozmaitości

Pytania wiosenne – 2/2019

Dlaczego wiosna nazywa się Wiosna? Zastanawia się kolektyw
Wszystko Będzie Dobrze
Spadają kwiaty wiśni
Świat + Ludzie
Ziemia

Spadają kwiaty wiśni

Na początku kwietnia w prefekturze Yamanashi zakwita najstarsza sakura, czyli japońskie drzewo wiśniowe: Yamataka Jindai. Ma ponad 1800 lat.
Łukasz Kaniewski
Pięć wiosennych medytacji
Duch + Ciało
Promienne zdrowie

Pięć wiosennych medytacji

Usiądź w słońcu albo w cieniu, popatrz w niebo albo zamknij oczy. Albo idź popracować w ogródku. Niech kiełkuje kontemplacja – zaleca
Julia E. Wahl
Uparty jak mózg
Świat + Ludzie
Wiedza i niewiedza

Uparty jak mózg

Kiedy umysł ludzki już w coś uwierzy, trudno go od tego odciągnąć – fakty i logiczna argumentacja na wiele się nie zdadzą. Dodajmy do tego wybiórczą pamięć pełną nieprawdziwych wspomnień i już mamy naszkicowany portret psychologiczny homo sapiens, czyli człowieka rozumnego. Pisze
Miłada Jędrysik
Czasem mądrze być niemądrym
Duch + Ciało
Pogoda ducha

Czasem mądrze być niemądrym

Jednym z fundamentów mądrości jest przekonanie, że jesteśmy do siebie podobni – rozmowa z prof. Wiesławem Łukaszewskim.
Katarzyna Sroczyńska
Czy masz wolną wolę?
Humor + Rozmaitości
Rozmaitości

Czy masz wolną wolę?

Ten krótki test pozwoli ci rozwiązać najgłębszą zagadkę filozofii.
Wszystko Będzie Dobrze
Twarz Sfinksa
Sztuka + Opowieści
Opowieści

Twarz Sfinksa

Axel Munthe najbardziej lubił konwalie. Z kolorów – włoski błękit. Z jedzenia – jabłecznik, dżem borówkowy i wino, które miał za napój bogów. O szwedzkim pisarzu i psychiatrze pisze
Renata Lis
Mądry wywiad – 2/2019
Humor + Rozmaitości
Rozmaitości

Mądry wywiad – 2/2019

Jednym z tematów tego numeru jest wolność, lecz kto jest na tyle kompetentny, by o niej mówić? Na pewno żadna znana osoba, żaden ceniony autorytet, gdyż sława czy tytuły naukowe to czynniki ograniczające: przyklejają człowiekowi etykietki, które go zniewalają. Wychodząc z tego założenia, rozmowę o wolności z przypadkowo spotkanym przechodniem przeprowadził
Tomasz Wiśniewski
List od starego kontestatora
Świat + Ludzie
Wiedza i niewiedza

List od starego kontestatora

Żył kiedyś człowiek naprawdę wolny. Nazywał się Christopher Hitchens i bardzo go nam brakuje.
Katarzyna Sroczyńska
Wolność jest czymś zupełnie naturalnym
Świat + Ludzie
Wiedza i niewiedza

Wolność jest czymś zupełnie naturalnym

Człowiek, którego wolność byłaby sprowadzona do zera, czułby, że utracił własne człowieczeństwo.
Adam Strzembosz
Pudło bez pudła
Świat + Ludzie
Wiedza i niewiedza

Pudło bez pudła

Są tu piekarnia, fryzjer, farma z ekologiczną żywnością, a nawet plac zabaw dla dzieci przychodzących w odwiedziny. Osadzeni mogą zakładać własne firmy, a niektórzy mają nawet prawo wychodzić na zewnątrz. O najbardziej progresywnym więzieniu w Urugwaju pisze
Maria Hawranek
Wolności, gdzie jesteś?
Świat + Ludzie
Wiedza i niewiedza

Wolności, gdzie jesteś?

Historia pokazuje, że aby uciec zza krat, potrzeba przede wszystkim odwagi i szczęścia. Przydadzą się też widelec, lina skręcona z prześcieradeł lub tratwa z płaszczy przeciwdeszczowych. O najsłynniejszych ucieczkach z więzienia pisze
Adam Węgłowski
Przodownik
Sztuka + Opowieści
Opowieści

Przodownik

Warszawa, bliżej nieokreślona przyszłość. Praca stała się przywilejem nielicznych, a za ludzi wszystko robią inteligentne roboty. Wili, podobnie jak inni mieszkańcy miasta, przez całe dnie oddaje się więc niewybrednej zabawie. Ale właśnie dzisiaj los się do niego uśmiechnie. Przygody Wiliego z pracą opisał
Artur Kornel
Magazyn powie co go boli
Świat + Ludzie
Wiedza i niewiedza

Magazyn powie co go boli

Pralka jedzie windą 9 sekund. Musi się śpieszyć, bo za nią niepokoją się lodówka i piekarnik. O automatycznym magazynie wysokiego składowania pisze
Agata Romaniuk
Osobliwa przyszłość pracy
Świat + Ludzie
Marzenia o lepszym świecie

Osobliwa przyszłość pracy

Roboty: a) pozbawią nas zajęcia; b) pozwolą nam mniej pracować; c) ani jedno, ani drugie. Odpowiedzi szuka
Filip Konopczyński
Nasze piękne umysły
Duch + Ciało
Pogoda ducha

Nasze piękne umysły

Szaleństwo to narzędzie adaptacji, która jest tajemnicą sukcesu naszego gatunku. Ludzie różnią się psychicznie tak samo jak fizycznie. Tkwi w tym wielka siła – rozmowa z psychiatrą Michaelem A. Schwartzem.
Marcin Moskalewicz
Smutki i bóle, męki i męczeństwo
Sztuka + Opowieści
Opowieści

Smutki i bóle, męki i męczeństwo

Stulecie niepodległości już za nami, ale dziwne Polaków relacje z polskością nie przestają fascynować redakcji „Przekroju”. Dziełu życia Tadeusza Peipera, na którego cześć zapalano w dzień miejskie latarnie, przygląda się
Mikołaj Gliński
Agenda katastrofisty – 2/2019
Świat + Ludzie
Wiedza i niewiedza

Agenda katastrofisty – 2/2019

1 czerwca 4000 r. p.n.e. w okolicach dzisiejszej ukraińskiej Derejewki nad Dnieprem udomowiony zostaje pierwszy koń. O tej i innych historycznych ciekawostkach pisze
Adam Węgłowski
Umówimy się na wpół do namiętnie czy za kwadrans do szaleństwa?
Sztuka + Opowieści
Doznania

Umówimy się na wpół do namiętnie czy za kwadrans do szaleństwa?

Artyści i krytycy mówią o dziełach, które noszą w pamięci, i o ich twórcach. O inspiracjach, wstrząsach artystycznych i zachwyceniach. Wrażeniach, które utkwiły pod powieką i zostaną tam na zawsze. Tym razem o Raymondzie Peynecie opowiada
Maurycy Gomulicki
Wybrane wiersze K. I. Gałczyńskiego
Sztuka + Opowieści
Doznania

Wybrane wiersze K. I. Gałczyńskiego

Kilka utworów jednego z najważniejszych poetów dawnego „Przekroju”.
Konstanty Ildefons Gałczyński
Uni piją tam wódkę
Sztuka + Opowieści
Opowieści

Uni piją tam wódkę

„Kostek, natychmiast wyjdź z grobu, dosyć tych szaleństw”. Konstantego Ildefonsa Gałczyńskiego wspomina
Izabela „Czajka” Stachowicz
Orlinki – 2/2019
Sztuka + Opowieści
Opowieści

Orlinki – 2/2019

Krótkie opowiadania w nowym cyklu „Orlinki” przedstawia redaktor
Marcin Orliński
Matematyczny Gad zapił bezę
Humor + Rozmaitości
Rozmaitości

Matematyczny Gad zapił bezę

W tej odsłonie „Gada” rządzi matematyka, która jest nie tylko królową nauk, lecz także pomysłową doradczynią kultury. O kilku możliwościach wykorzystania liczb w utworze literackim pisze
Marcin Orliński
to tylko niedziela
Sztuka + Opowieści
Doznania

to tylko niedziela

„Takie są prawa niedzieli, że się koguta ubija”… Marcin Orliński przedstawia utwór, którego autorką jest
Antonina Małgorzata Tosiek
Profesor Tutka o słowie drukowanym…
Sztuka + Opowieści
Opowieści

Profesor Tutka o słowie drukowanym…

…a konkretnie o strasznych skutkach wiary w słowo drukowane (no, może z wyjątkiem „Przekroju”). Klasyka z naszego archiwum.
Jerzy Szaniawski
Krótka historia tragiczna – 2/2019
Sztuka + Opowieści
Opowieści

Krótka historia tragiczna – 2/2019

Historyjkę o utalentowanym mędrcu przedstawia
Tomasz Wiśniewski
Mały reportaż – 2/2019
Humor + Rozmaitości
Rozmaitości

Mały reportaż – 2/2019

Duszne rozterki reportera przedstawia
Tomasz Wiśniewski
Szukaj trzy metry pod ziemią
Świat + Ludzie
Wiedza i niewiedza

Szukaj trzy metry pod ziemią

W południowym zakątku Peru dziewicze lasy Amazonii zmieniają się w toksyczną pustynię. Tysiące poszukiwaczy wydobywają tam złoto gołymi rękami. Pisze
Paulina Wilk
Rozśpiewane klejnoty przyrody
Świat + Ludzie
Wiedza i niewiedza

Rozśpiewane klejnoty przyrody

O okładce z sierpnia 1995 r. i „bezkrwawych łowach” Włodzimierza Puchalskiego pisze redaktorka
Ewa Pawlik
Historyjka – Eseista
Humor + Rozmaitości
Rozmaitości

Historyjka – Eseista

O tym, jak pewien znany eseista skarżył się Bogu, że żyje tylko raz, pisze
Tomasz Wiśniewski
Ćwierkać, świstać i pimpilić
Świat + Ludzie
Wiedza i niewiedza

Ćwierkać, świstać i pimpilić

Rozróżnianie śpiewu ptaków, sztuka trudna i pracochłonna, może stać się wspaniałą pasją życiową. Dowodzi tego
Olga Drenda
Charakterystyczne srrru raniuszka
Świat + Ludzie
Wiedza i niewiedza

Charakterystyczne srrru raniuszka

Po kilku sekundach Pinokio powiedział sri i odleciał, zostawiając powiew skrzydeł na czole.
Michał Książek
Przemalować bociany
Świat + Ludzie
Wiedza i niewiedza

Przemalować bociany

O czym myśli samotny bocian w opustoszałym gnieździe? Gdzie właściwie bociany mają dom: tu czy tam? Czy tęsknią za „tam”, gdy są „tu”, i na odwrót?
Mirosław Bańko
Mao i wróble
Świat + Ludzie
Wiedza i niewiedza

Mao i wróble

O tym, jak bezmyślna wojna dyktatora z ptakami przyniosła chińskiej ziemi najgorsze plagi i dlaczego szacunek dla zwierząt jest drogą ku wolności.
Agata Kasprolewicz
Planeta ptaków
Świat + Ludzie
Wiedza i niewiedza

Planeta ptaków

O tym, jak potoczyłaby się historia świata, gdyby w ewolucyjnym wyścigu wygrały ptaki, pisze
Adam Węgłowski
Upadające anioły
Sztuka + Opowieści
Doznania

Upadające anioły

Fotogram wykonany w technice cyjanotypii autorstwa francusko-amerykańskiej artystki Nancy Wilson-Pajic.
Nancy Wilson-Pajic
Ptaki Pana Tadeusza
Sztuka + Opowieści
Przemyślenia

Ptaki Pana Tadeusza

Gdyby Adam Mickiewicz nie był poetą, mógłby zostać ornitologiem. Na wycieczkę z egzemplarzem “Pana Tadeusza” pod pachą zaprasza
Marek Pióro
Odpukać (dziobem w pień)
Świat + Ludzie
Wiedza i niewiedza

Odpukać (dziobem w pień)

Czy jesteśmy mądrzejsi od gołębi? Na pewno? Do zmierzenia się z nimi w rywalizacji na przesądy zaprasza
Ben Ambridge
Bohater numeru – Bocian
Humor + Rozmaitości
Rozmaitości

Bohater numeru – Bocian

Jakie ptaki łatwo pomylić z bocianem? Kiedy godłem Polski był nie orzeł, lecz bocian? Jak brzmi bociani śpiew? Zastanawia się trio
Wszystko Będzie Dobrze
Hej, hej, hej sokoły…
Świat + Ludzie
Wiedza i niewiedza

Hej, hej, hej sokoły…

Wypuszczający drapieżnika sokolnik nigdy nie wie, czy ptak do niego wróci. Zawsze może przecież wybrać wolność. A jednak od tysięcy lat wraca! O historii sokolnictwa pisze
Piotr Żelazny
Zagajnik – 2/2019
Duch + Ciało
Żywioły

Zagajnik – 2/2019

O rozmnażaniu wegetatywnym, wiosennym koszeniu trawy, czosnku niedźwiedzim i ksylitolu pisze w kolejnej odsłonie „Zagajnika”
Łukasz Łuczaj
Smok nad Warszawą
Świat + Ludzie
Wiedza i niewiedza

Smok nad Warszawą

Tytus Liwiusz Burattini z zazdrością spoglądał na ptaki i wierzył, że dzięki potędze rozumu wkrótce latać będzie także człowiek. O żyjącym i tworzącym w XVII-wiecznej Rzeczypospolitej wynalazcy pisze
Bartłomiej Kluska
Warzywa żywią się słońcem
Humor + Rozmaitości
Rozmaitości

Warzywa żywią się słońcem

W kolejnej odsłonie naszego cyklu młodociani eksperci pochylają się nad zagadnieniem zdrowego jedzenia oraz uprawy roślin. Długiego wstępu nie będzie. Wysłuchała
Ewa Pawlik
Wprowadzenie do życia glebowego
Świat + Ludzie
Marzenia o lepszym świecie

Wprowadzenie do życia glebowego

Kiedy dojeżdżamy do Pokrzydowa, do gospodarstwa Aleksandry i Mieczysława Babalskich, jest wczesne popołudnie. Słońca brak, zimno, jak to w styczniu. Żałuję trochę, że nie zawitaliśmy tu o innej porze roku. Wtedy może dotknęłabym świeżych owoców, poczuła zapach trawy. A tak – tylko szarość i chłód. Jeszcze nie wiem, jak bardzo się mylę.
Berenika Steinberg
Potrzeba rytuału
Duch + Ciało
Żywioły

Potrzeba rytuału

Felieton irracjonalny
Łukasz Kaniewski
Halinki w obierkach
Świat + Ludzie
Marzenia o lepszym świecie

Halinki w obierkach

Postanowiliśmy przełamać tabu i od dziś będziemy regularnie grzebać w śmieciach! Na początek to, co się dzieje w koszu z napisem „bio”, sprawdza
Mateusz Mazzini
Ile keczupu zostawiasz w słoiku?
Świat + Ludzie
Marzenia o lepszym świecie

Ile keczupu zostawiasz w słoiku?

„Co się może stać, kiedy wrzucimy do śmieci zmieszanych igłę albo baterię?” – pytamy Piotra Szewczyka, zastępcę dyrektora Zakładu Unieszkodliwiania Odpadów Komunalnych „Orli Staw”.
Urszula Kaczorowska
Gra w zero waste
Duch + Ciało
Dobra strawa

Gra w zero waste

Kupić wielorazowy kubek do kawy i zestaw bambusowych słomek czy wpłacić na fundację i podpisać petycję? Co jest lepsze dla świata z perspektywy kuchni? Sprawdza
Marta Dymek
Ku pamięci ćwiklasa
Duch + Ciało
Dobra strawa

Ku pamięci ćwiklasa

Tradycje kulinarne odradzają się i odbijają od pnia historii jak wierzbowe gałązki na wiosnę. Z ust do ust, od Podhala po Delhi i Nowy Jork płyną przepisy na chleb i ser, na curry i na pierogi
Monika Kucia
Zakładajmy ogrody! Wspólnie!
Duch + Ciało
Dobra strawa

Zakładajmy ogrody! Wspólnie!

Dzięki kolektywnemu uprawianiu grządek możemy nawiązać kontakt nie tylko z przyrodą, ale także sąsiadami. Wspólnie można też cieszyć się daniami, które zwiastują wiosnę. 
Monika Kucia
Magiczny spritzer
Duch + Ciało
Dobra strawa

Magiczny spritzer

Przepis na syrop z kwiatów czarnego bzu podaje
Ryan Bromley
Ku pożytkowi żywych istot
Świat + Ludzie
Marzenia o lepszym świecie

Ku pożytkowi żywych istot

Przedstawiamy Klub Gaja, jedną z najstarszych organizacji pozarządowych w Polsce.
Przekrój
Smutki uboczne – 2/2019
Duch + Ciało
Pogoda ducha

Smutki uboczne – 2/2019

Kolejną dawkę emocji dotychczas w polszczyźnie niewysłowionych wysławia
Piotr Stankiewicz
Wywabiona z jaskini
Sztuka + Opowieści
Doznania

Wywabiona z jaskini

Po sporze ze swoim bratem, bogiem wiatru i burzy Susanoo, urażona bogini słońca Amaterasu ukryła się w jaskini. Na ziemi zapanowała ciemność, co na dłuższą metę było nieznośne.
Najważniejsza jest (po)wolność
Sztuka + Opowieści
Przemyślenia

Najważniejsza jest (po)wolność

Niech będzie tak, jak jest, bo naprawdę jest dobrze – J.K. Simmons, gwiazda serialu „Odpowiednik”, dzieli się receptą, jak żyć szczęśliwie, nawet jeśli się tkwi w mackach show-biznesu. Wysłuchał i spisał
Artur Zaborski
Rozterki elektronu
Świat + Ludzie
Wiedza i niewiedza

Rozterki elektronu

Krótki rzut oka na życie wewnętrzne cząstek elementarnych.
Łukasz Lamża
Najstarszy lekarz świata
Duch + Ciało
Promienne zdrowie

Najstarszy lekarz świata

Cóż, że oszuka, jeżeli pomoże!
January Weiner
Mieszkamy wewnątrz Słońca
Świat + Ludzie
Kosmos

Mieszkamy wewnątrz Słońca

O pijanych fotonach i słuchaniu słonecznych pomruków z doktorem Pawłem Presiem, astronomem z Uniwersytetu Wrocławskiego, rozmawia
Jan Pelczar
Kosmiczne różności Łukasza Kaniewskiego – 2/2019
Świat + Ludzie
Kosmos

Kosmiczne różności Łukasza Kaniewskiego – 2/2019

Czy zazdrościć fotonom? Czym są białe dziury (jeśli są) odpowiada
Łukasz Kaniewski
Bądź słoneczny – 2/2019
Duch + Ciało
Promienne zdrowie

Bądź słoneczny – 2/2019

Dawka dobrych wiadomości i porad. Jedna z nich brzmi: zaczynaj każdy dzień od powitania słońca!
Przekrój
Człowiek, który ujarzmia żywioły
Sztuka + Opowieści
Opowieści

Człowiek, który ujarzmia żywioły

Nad Londynem zapalił Słońce, w Paryżu roztopił lodowiec, a na Islandii zmienił kolor rzek – z Olafurem Eliassonem, który potrafi rzeźbić w świetle, wodzie i powietrzu, rozmawia
Jan Pelczar
W świetle siła
Świat + Ludzie
Ziemia

W świetle siła

To ono ogrzewa powietrze i oceany, umożliwia roślinom fotosyntezę, zwierzętom gwarantuje pożywienie. Można też z niego pozyskać prąd elektryczny, ale do niedawna było to piekielnie trudne. O Słońcu, wokół którego kręci się wszystko na Ziemi, opowiada
Andrzej Krajewski
Światło i ciemność w sztuce pozaziemskiej
Humor + Rozmaitości
Rozmaitości

Światło i ciemność w sztuce pozaziemskiej

Wielkich artystów kosmicznej sztuki przedstawia trio
Wszystko Będzie Dobrze
Świetlisko
Sztuka + Opowieści
Opowieści

Świetlisko

Na wszystko inne nasze oczy i ich liście są ślepe.
Urszula Zajączkowska
Ciemności już nie kryją ziemi
Świat + Ludzie
Wiedza i niewiedza

Ciemności już nie kryją ziemi

Nadmiar światła zaburza funkcjonowanie nie tylko ludzi, lecz także zwierząt i roślin. Aby żyć, tak samo jak światła potrzebujemy ciemności. Pisze
Agnieszka Fiedorowicz
Enklawa
Świat + Ludzie
Ziemia

Enklawa

„Enklawa” Richarda Mosse’a dokumentuje trwający od 1998 r. konflikt w Demokratycznej Republice Konga. Zdjęcia zostały wykonane w technice, która nadaje zielonemu krajobrazowi odcienie lawendy, szkarłatu i różu.
Richard Mosse
Barka jak Arka
Świat + Ludzie
Marzenia o lepszym świecie

Barka jak Arka

Dżakarta jest dziś najszybciej tonącym miastem świata. Czy ludzkość może się przystosować do coraz wyższego poziomu wody w morzach? Odpowiada
Łukasz Stępnik
Biurko na wygnaniu
Świat + Ludzie
Wiedza i niewiedza

Biurko na wygnaniu

Gdyby sytuacja polityczna zmusiła Was do kilkakrotnej zmiany adresu najpierw w ramach kraju, kontynentu, a później świata, co zabralibyście ze sobą w drogę? Słynny architekt Walter Gropius wybrał ciężkie biurko z wiśniowego drewna. O Bauhausie pisze
Aleksandra Kędziorek
Bookworm Cabin – Mały domek dla wielbicieli książek
Sztuka + Opowieści
Doznania

Bookworm Cabin – Mały domek dla wielbicieli książek

Chcieli mieć miejsce odosobnienia. Znaleźli je prawie od razu, na dodatek bardzo blisko Warszawy. Obok są las i pole. „Gapienie się w pejzaż i czytanie książek, tylko to nas interesowało” – mówią. O pełnym książek domu Bartka i Marty pisze
Zygmunt Borawski
Biblioteka Niepodległości
Świat + Ludzie
Wiedza i niewiedza

Biblioteka Niepodległości

Finowie na stulecie niepodległości kraju postanowili wybudować budynek, który przysłuży się całemu społeczeństwu. Tym budynkiem jest biblioteka, a pisze o niej
Zygmunt Borawski
Sekretne życie tkanin
Świat + Ludzie
Wiedza i niewiedza

Sekretne życie tkanin

Konsumpcja ubrań z roku na rok rośnie, dlatego jednym z najbardziej palących problemów w branży odzieżowej jest dziś recykling. A jak on wyglądał w swoim naturalnym środowisku – nie nadmiaru, lecz niedoboru tkanin? Pisze
Agata Zborowska
Czarodziejskie góry
Sztuka + Opowieści
Doznania

Czarodziejskie góry

Grażyna Kulczyk mogła otworzyć swoje muzeum niemal wszędzie. Dlaczego zrobiła to w szwajcarskich Alpach? Sprawdził
Stach Szabłowski
Archeolog fotografii
Sztuka + Opowieści
Przemyślenia

Archeolog fotografii

Przez krótki czas był pod wpływem realizmu socjalistycznego, ale szybko zainteresował się ekspresjonizmem i surrealizmem. Dziś Jerzy Lewczyński uznawany jest za kogoś, kto uczynił z fotografii przedmiot sztuki.
Zbigniew Libera
Zdumiewające odkrycie Xu Xwan
Humor + Rozmaitości
Rozmaitości

Zdumiewające odkrycie Xu Xwan

Szokujące wyniki badań tajwańskiej psycholożki Xu Xwan przedstawia
Tomasz Wiśniewski
Najkrótsze nowelki – 2/2019
Humor + Rozmaitości
Rozmaitości

Najkrótsze nowelki – 2/2019

Zachęcamy do lektury najkrótszych nowelek autorstwa kolektywu
Wszystko Będzie Dobrze
Czy pogoda pod psem? – 2/2019
Świat + Ludzie
Ziemia

Czy pogoda pod psem? – 2/2019

Jakiej pogody możemy się spodziewać tej wiosny? Sprawdza
Michał Brennek
180 westchnień tajniaka
Sztuka + Opowieści
Opowieści

180 westchnień tajniaka

Zgubną namiętność tajniaka opisuje
Marcin Wroński
Historia rozwodów
Sztuka + Opowieści
Przemyślenia

Historia rozwodów

Niezwykłą książkę popularnonaukową wpisującą się zarówno w pożyteczną modę historiograficzną, jak i w zapotrzebowanie na wiedzę o dziejach zachodniej obyczajowości recenzuje
Tomasz Wiśniewski
Smutek zakochanego robota
Sztuka + Opowieści
Opowieści

Smutek zakochanego robota

W centrum nowej powieści Iana McEwana stoi syntetyczny człowiek o wielkim sercu i pragnieniu sprawiedliwości. I za tę szlachetność oberwie w elektroniczny łeb. Książkę recenzuje
Paulina Wilk
Ładne strony – 2/2019
Sztuka + Opowieści
Przemyślenia

Ładne strony – 2/2019

W tej odsłonie „Ładnych stron” nowe wydanie „13 bajek z królestwa Lailonii dla dużych i małych” Leszka Kołakowskiego, pięknie ilustrowana „Zgubiona dusza” Olgi Tokarczuk oraz zamknięty w książkę-teczkę zestaw zadań Agaty Królak „O ja! Abstrakcja”. Poleca
Justyna Machnicka
Listy od do: Kazimierza i Zofii Moczarskich
Sztuka + Opowieści
Przemyślenia

Listy od do: Kazimierza i Zofii Moczarskich

Miłość w czasach odsiadki. Fragment korespondencji Zofii i Kazimierza Moczarskich.
Zofia Moczarska, Kazimierz Moczarski
Perły z odzysku – 2/2019
Sztuka + Opowieści
Przemyślenia

Perły z odzysku – 2/2019

Chociaż PRL-owskie wydawnictwa dla dzieci mierzyły się z niedoborami w zakresie poligrafii, czasem i tak starały się eksperymentować z formą, jak „Pomagamy” i „Płynie Wisła, płynie”.
Sebastian Frąckiewicz
Słuchać albo nie słuchać – 2/2019
Sztuka + Opowieści
Przemyślenia

Słuchać albo nie słuchać – 2/2019

Nowości z rynku muzycznego przedstawia niezawodny i świetnie osłuchany
Jan Błaszczak
Czytać albo nie czytać – 2/2019
Sztuka + Opowieści
Opowieści

Czytać albo nie czytać – 2/2019

W najnowszym odcinku „Czytać albo nie Czytać” dużo zbuntowanych kobiet. Ale też nowy Houellebecq. O tym, po jakie książki sięgnąć wiosną, pisze niezastąpiony kolektyw
Bibliocreatio
Niedotykalna herbatka, czyli komu bije dzwon?
Sztuka + Opowieści
Przemyślenia

Niedotykalna herbatka, czyli komu bije dzwon?

To początek końca; artysta zalewa herbatę; kiedy ją miesza, krążąca po wnętrzu kubka łyżeczka dźwięczy jak dzwon. Komuż jednak ten herbaciany dzwon bije?
Stach Szabłowski
Sen sieci pustej
Sztuka + Opowieści
Przemyślenia

Sen sieci pustej

Nad jeziorem Ż. strażnicy rybaccy przyłapali na gorącym uczynku dwóch kłusowników. Na dodatek obaj mówili jedenastozgłoskowcem. Baśniowy dramat przedstawia
Jarek Westermark
Giganci z Yosemite
Duch + Ciało
Promienne zdrowie

Giganci z Yosemite

El Capitan to mierzący ponad 2300 m granitowy kolos. Jego gładkie, prawie pionowe ściany na pierwszy rzut oka wydają się nie do zdobycia. O pojedynku na wytrwałość, siłę mięśni i na zasady, który stoczyło tam prawie 50 lat temu dwóch wielkich ówczesnych wspinaczy, pisze
Wojtek Antonów
Greckie ciało mieć by się chciało
Duch + Ciało
Promienne zdrowie

Greckie ciało mieć by się chciało

Chcecie ćwiczyć, ale nie w drogiej siłowni? Ćwicząc, radzicie sobie bez drogich przyrządów? To znaczy, że naśladujecie szlachetne i mądre wzorce starożytnych Greków. Pisze
Wojtek Antonów
Joga, czyli harmonia (dolarów)
Duch + Ciało
Złap oddech

Joga, czyli harmonia (dolarów)

Wyobrażamy sobie jogę jako drogę ku szczęściu, harmonii i spokojowi. Są jednak tacy, którzy chcieliby ją widzieć na igrzyskach olimpijskich. Cios zadany tradycji? Nie do końca… O jodze sportowej pisze
Piotr Żelazny
Gracz
Świat + Ludzie
Wiedza i niewiedza

Gracz

Przy stole karcianym Stu Ungar – łącząc artyzm Mozarta, ruchy Michaela Jordana i umiejętność koncentracji Tigera Woodsa – tylko wygrywał. Był geniuszem. Kiedy od niego odchodził, wyłącznie przegrywał.
Michał Szadkowski
Rozmaitości sportowe – 2/2019
Świat + Ludzie
Wiedza i niewiedza

Rozmaitości sportowe – 2/2019

Wiadomości ze świata sportu.
Michał Szadkowski
Czy pies dogada się z kotem?
Świat + Ludzie
Wiedza i niewiedza

Czy pies dogada się z kotem?

Powiedzenie: żyją w niezgodzie niczym pies z kotem jest powszechnie znane. Na tyle, że osobom, które nigdy nie miały zwierząt, wydaje się, iż osobniki z obu gatunków pod jednym dachem to prosta droga do tragedii, rozlewu krwi albo przymusowego remontu mieszkania. Jak jest naprawdę, tłumaczy trenerka psów.
Aleksandra Galewska
Kocisław, Pieskowski i my
Świat + Ludzie
Wiedza i niewiedza

Kocisław, Pieskowski i my

O swoich współdomownikach, którzy – mimo że mają cztery łapy, a nie dwie nogi – niewiele się w gruncie rzeczy od nas różnią.
Ludwika Włodek
Myśli psa Fafika – 2/2019
Humor + Rozmaitości
Rozmaitości

Myśli psa Fafika – 2/2019

Złote myśli najbardziej wyszczekanego redaktora „Przekroju” spisała
Ewa Pawlik
Bohater numeru – Woda
Humor + Rozmaitości
Rozmaitości

Bohater numeru – Woda

Nic nie jest neutralne (z wyjątkiem pH wody). Pisze trio
Wszystko Będzie Dobrze
Słoneczne to i owo
Humor + Rozmaitości
Rozmaitości

Słoneczne to i owo

To i owo o Słońcu, lataniu i bieganiu, Stanisławie Dygacie i Paulu Coelhu i nie tylko
Ewa Pawlik, Łukasz Kaniewski
9 sposobów na zdrowe budzenie się
Humor + Rozmaitości
Rozmaitości

9 sposobów na zdrowe budzenie się

Jak się dobrze obudzić? Radzi
Wszystko Będzie Dobrze
Myśli ludzi wielkich, średnich oraz psa Fafika – 2/2019
Humor + Rozmaitości
Rozmaitości